Spaans C2 · Meester · unit 1
Los mil usos de se
In deze unit: acht functies van se, het onbedoelde se, het aspectuele se, betekenisverschil door se. Uitgelegd in het Nederlands, met voorbeelden en de fouten die Nederlanders vaak maken.
Grammatica 1: acht functies van se
| Functie | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| 1. wederkerend | zichzelf | Se mira en el espejo. |
| 2. wederkerig | elkaar | Se escriben todos los días. |
| 3. vervanging van le/les | aan hem/haar | ¿El balón? Se lo di a Pedro. |
| 4. vast wederkerend werkwoord | geen eigen betekenis | Se queja de todo. Se arrepintió. |
| 5. onpersoonlijk | men | Se trabaja mucho aquí. |
| 6. lijdende vorm | wordt/worden | Se alquilan habitaciones. |
| 7. aspectueel (nadruk, volledigheid) | helemaal, op | Se comió toda la pizza. |
| 8. onbedoeld | per ongeluk | Se me cayó el vaso. |
Grammatica 2: het onbedoelde se
Met se + meewerkend voornaamwoord + werkwoord zeg je dat iets je 'overkwam'. De schuld ligt minder bij jou. Het werkwoord past zich aan aan het ding, niet aan de persoon.
| Structuur | Voorbeeld | Nederlands |
|---|---|---|
| se + me + werkwoord + ding | Se me olvidó la cartera. | Ik ben mijn portemonnee vergeten. |
| Se me olvidaron las llaves. | Ik ben mijn sleutels vergeten. | |
| se + te | ¿Se te ha roto el móvil? | Is je telefoon kapotgegaan? |
| se + le | Se le cayeron los papeles. | Hij liet de papieren vallen. |
| se + nos | Se nos acabó la leche. | De melk is op. |
| se + les | Se les ocurrió una idea. | Ze kwamen op een idee. |
Vergelijk: Rompí el vaso (ik heb het gebroken, bewust of als feit) en Se me rompió el vaso (het is me overkomen).
Grammatica 3: het aspectuele se
Bij sommige werkwoorden voegt se nadruk toe op het volledige of persoonlijke karakter van de handeling. De betekenis blijft bijna hetzelfde, maar de nuance verandert.
| Zonder se | Met se | Nuance |
|---|---|---|
| Comí pizza. | Me comí la pizza entera. | helemaal op |
| Bebió agua. | Se bebió dos litros. | alles, in één keer |
| Leí el libro. | Me leí el libro en un día. | van begin tot eind, met nadruk |
| Sé la lección. | Me sé la lección de memoria. | uit het hoofd |
| No creo eso. | No me lo creo. | ik geloof het écht niet |
Grammatica 4: betekenisverschil door se
| Zonder se | Met se |
|---|---|
| ir (gaan) | irse (weggaan) |
| dormir (slapen) | dormirse (in slaap vallen, zich verslapen) |
| morir (sterven, neutraal) | morirse (sterven, persoonlijker; ook figuurlijk: me muero de hambre) |
| llevar (dragen, brengen) | llevarse (meenemen; llevarse bien = goed met elkaar overweg kunnen) |
| parecer (lijken, schijnen) | parecerse a (lijken op) |
| quedar (afspreken, over zijn) | quedarse (blijven) |
| negar (ontkennen) | negarse a (weigeren) |
Se gebruik je alleen met lidwoord of bepaalde hoeveelheid: Me comí la pizza, maar niet Me comí pizza.
Let op, Nederlanders
- 'Ik ben mijn sleutels vergeten' klinkt natuurlijker als Se me olvidaron las llaves dan als Olvidé las llaves.
- Bij het onbedoelde se is het ding het onderwerp: se me olvidaron las llaves (meervoud).
- Me voy (ik ga weg) en voy (ik ga) zijn niet uitwisselbaar: Me voy a casa = ik ga naar huis (weg van hier).